در این راه نیز اتاق بازرگانى دو كشور با يكديگر ارتباط ارگانيك و ویژه ای برقرار نموده اند و تاكنون شوراى مشترك بازرگانى ايران و عمان سه اجلاس در مسقط و تهران برگزار كرده‌اند.

گفتنی است که نخستین فعالیت تجاری ایران و عمان از سال 1349 با صدور مواد پاک کننده و روغن آغاز شده و اکنون پس از گذشت نزدیک به 39 سال سطح روابط تجاری جمهوری اسلامی ایران و عمان در راستای تحقق اصل 44 قانون اساسی و توسعه صادرات غیر نفتی برای رسیدن به صادرات 2 میلیارد دلاری در حال تلاشی بیش از پیش است .

جمهوري اسلامي ايران و سلطنت عمان در سال هاي گذشته تلاش هاي قابل توجهي بمنظور افزايش سطح مناسبات اقتصادي دو كشور بعمل آورده اند ، با اين حال همچنان زمينه هاي متنوع و زيادي براي حضور تجار ، بازرگانان و صنعتگران ايراني در عمان و انجام سرمايه گذاري هاي ایران و عمان به تولیت وجود دارد .

طبق آمار گمرك كشورمان،حجم تبادل تجاري ايران و عمان در سال 1385 ، حدود 85 ميليون دلار و تراز بازرگاني در همين سال بيش از 35 ميليون دلار به نفع طرف ايراني بوده است همچنین در سال 1386و 1387 ، حجم تبادل تجاري ايران و عمان ، به ترتیب ، 209 و219 میلیون دلار بوده که عمده ترين اقلام صادراتي ايران به عمان عبارتند از: گندم، محصولات از آهن يا فولاد غير ممزوج، حيوانات  زنده از نوع گوسفند و بز،  سنگ مس و کنسانتره هاي آن، اکليل بنزن، آهن و فولاد غير ممزوج به اشکال ابتدايي،  قير نفت و نيترات آمونيوم،سنگ مرمر تراورتن،میگو و روبیان، فرش و سایر کف پوش های نسجی بوده که با این حال مهمترين اقلام صادراتي عمان به ايران نیز شامل وسايط نقليه با موتور پيستوني درونسوز، پلي پروپيلن ها به اشکال ابتدايي، ورق ها و نوارهاي نازک از آلومينيوم، گريد نساجي، پليمرهاي اتيلن به اشکال ابتدايي، پليمرهاي اتيلن به اشکال ابتدايي، ماهی، مسواک دندان و مسواک دندان عاريه، تاير بادي نو از کائوچو براي اتوبوس و وسايل  نقليه باري و سواری و روغن صنعتی می شود که طبق آمار منتشر شده حجم کل صادرات عمان به ایران 336 میلیون دلار و حجم کل واردات از ایران157 میلیون دلار اعلام شده است .

پس از امضاء مهمترين اسناد ميان دو كشور درسال 1382 ، حرکت جدیدی در توسعه روابط دوجانبه میان دوکشور آغاز شد که در این راستا می توان از موافقت نامه های بازرگاني، حمايت و تشويق از سرمايه گذاري متقابل،موافقت نامه اجتناب از اخذ ماليات مضاعف نامبرد و پس از آن بدلیل اینکه مهمترین درآمد عمان پس از نفت به توسعه صنعت گردشگری اختصاص یافت، از يادداشت تفاهم های سازمان میراث فرهنگی وگردشگري ، همكاري در امور بهداشتي و همكاري در زمينه منابع آب و همچنین امضا توافق نامه ایران و عمان در زمینه كشتيراني تجاري-دريائي در سال 1383 نیز می توان  به خوبی نامبرد.

در بخش گاز و صنعت نفت نیز می توان به مهمترين پروژه هاي مورد مذاكره طرفين و اجرائي نمودن طرح صدور گاز طبيعي ايران به عمان و همكاري مشترك در احداث واحد توليد اتيلن دايكلورد که در منطقه صحار مي باشد نیز اشاره کرد .

در دیدار دکتر محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران با معاون پادشاه عمان، از روابط ايران و عمان به عنوان الگويي براي كشورهاي منطقه خليج فارس  نامبرده شد و رئيس جمهور ، دوکشور عمان و ایران را در منطقه با هم برادر و سرنوشت شان با يكديگر گره خورده اعلام نمودند.

براساس داده‌هاي آژانس بين‌المللي انرژي ميزان نفتي كه از آبراه هرمز عبور مي‌كند، برابر با 40 درصد تمام نفت صادراتي جهان است كه به علاوه صدور روزانه ميليون‌ها متر مكعب گاز از منطقه كه تماماً از تنگه هرمز براي مصرف جهاني عبور داده مي‌شود، به اين تنگه اهميتي بيش از يك آبراه مي‌دهد که پیرامون این موضوع توجه به صادرات نفت کشوردر مذاکرات اخیر ایران و عمان با اعلام فرمول قیمت فروش گاز ایران به عمان،  اعلام شدو در صورت توافق نهایی امکان صادرات 3 تا 4میلیارد مترمکعب گاز به صورت صادرات، سوآپ وترانزیت گاز طبیعی به عمان وجود دارد.

پس از دعوت رسمی دکتر محمود احمدی نژاد از سلطان عمان برای سفر به ایران ، سلطان "قابوس بن سعيد" پادشاه عمان براي اولين بار بعد از 35 سال روز سه شنبه13 مرداد 1388 در سفري تاريخي وارد جمهوري اسلامي ايران ‌شد و با مقام معظم رهبري ، رئيس جمهور و ديگر مقامات ديدار و گفتگو کرد وی اين سفر سه روزه را  نقطه عطفي در تاريخ مناسبات دو كشور و گامي بلند براي توسعه مناسبات ايران و عمان در ابعاد مختلف اقتصادي، سياسي و فرهنگي دانست .سلطان "قابوس بن سعيد"  درر آخرين روز از سفر خود به كشورمان، هفت سند همكاري در زمينه امنيتي، اقتصادي و فرهنگي امضا كردند.و به تازگی نیز سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در عمان از توسعه روابط دوجانبه ایران و عمان را در چهار محور پیگیری خبرداده است.

 جمهوری اسلامی ایـران بر این باور است که سلطنت عمان با پیروی از سیاست تشنج زدایی و ایجاد تعادل در مناسبات با کشورهای منطقه یکی از باثبات ترین کشورها است و ماهیت مبتکر و موازنه‌گر سلطنت عمان این ضرورت را ایجاب می‌کند که روابط دو کشور در مرحله جدید که همانا مرحله اعتماد و اطمینان متقابل می‌باشد، گسترش یافته و الگویی موفق از تعامل و همکاری را در منطقه پایه‌ریزی کند.

سفارت ایران در عمان نیز رسالت خود را توسعه روابط تجاري اقتصادي بين ۲ كشور مي داند و در اين راستا به عنوان حلقه وصل بين تجار و صاحبان صنايع دو كشور ايفاي نقش نموده و بيشترين تلاش خود را به منظور معرفي توانمندي هاي جمهوري اسلامي ايران از يكسو و معرفي بازار عمان به شركت هاي ايراني تاکنون به عمل آورده است و در اين زمينه از همه امكانات جهت ايجاد اين ارتباط استفاده و اطلاعات درخواستي شركت ها راتهيه و به آنها منعكس مي نمايد.

اکنون سياست هاي اقتصادي عمان در قالب برنامه هاي ۵ ساله توسعه به اجرا در مي آيد و در حال حاضر هفتمين برنامه ۵ ساله توسعه اقتصادي كشور (۲۰۱۰-۲۰۰۶) در دست اجرا است. اين سياست ها مبتني بر اقتصاد آزاد است كه مروج رقابت كامل بازار آزاد و مكانيزم قيمت هاست.

عمان در چند سال اخير توجه عمده خود را روي عماني سازي یعنی جايگزيني نيروي كار ملي به جاي نيروي كار خارجي و «تنوع اقتصادي» متمركز كرده است و با توجه به اين كه حدود ۸۰ درصد درآمدهاي دولت از توليد و صدور نفت و گاز تأمين مي گردد، اهتمام دولتمردان این کشور به آماده سازي عمان براي دوره پس از نفت بسيار جدي است. لذا سياست «تنوع اقتصادي» نيز در ۵ زمينه اصلي متمركز شده است كه عبارتند از: صنعت توريسم، استحصال و صدور گاز طبيعي مايع، خصوصي سازي، تكنولوژي ارتباطات و اطلاعات و بهره گيري بهينه از عضويت در سازمان تجارت جهاني.

به طور كلي با توجه به اين كه توزيع عرضه نيروي كار بومي در عمان- بر حسب سطح مهارت هاي حرفه اي- تطابق كامل با توزيع تقاضاي اضافي نيروي كار در برخي سطوح ندارد لذا پر شدن اين خلأ، ناگزير از طريق جذب نيروهاي خارجي امكان پذير است و اين فرصتي است براي اعزام افراد متخصص ايراني به كشور عمان.

همچنين مردم عمان علاقه بسیاری به زيارت اماكن مذهبي ازجمله مشهد نشان مي دهند كه در فصل تابستان با برقراري خط پرواز مستقيم براي جذب بيشتر آنها می توان برنامه ریزی ویژه ای را ترتیب داد و  ازسوي ديگر عماني ها اكثراً با مناطق سرسبز شمال كشور ازجمله چالوس - رامسر - كلاردشت آشنايي دارند و علاقه زيادي براي بازديد از اين مناطق نشان مي دهند كه سعي شده است تا جذابيت هاي طبيعي كشور با تأسيس دفتر اطلاع رساني جهانگردي جمهوري اسلامي ايران كه در مسقط افتتاح شده بيشتر شناسانده شود.

بندر خصب نیز به عنوان مركز استان مسندم نزديكترين نقطه به مرزهاي جمهوري اسلامي ايران خصوصاً جزيره قشم و بندرعباس است و در سال 2002 با تخصیص اعتباري معادل ۱۵‎/۸ ميليون ريال عماني  طرح توسعه اجرا شد و اکنون عمده كالاهاي صادراتي از اين بندر به كشورمان را صادرات مجدد ازجمله كفش هاي چيني، لباس و سيگار تشكيل مي دهد.

 هم‌اكنون حجم تجارت ما با برخي كشورهاي همسايه خليج‌فارس تا 14 ميليارد دلار است كه ارقام موجود در روابط دو كشور ايران و عمان شايسته‌ي ظرفيت‌هاي موجود بين دو كشور نيست و البته رقم دو ميليارد دلار رقمي تعريف شده براي دور جديد تحولات روابط اقتصادي دو كشور در نظر گرفته شده است كه گسترش اين همكاري‌ها دو كشور را از آفات و آثار منفي بحران‌هاي اقتصادي كه در جاي جاي دنيا ايجاد مي‌شود ، مصون مي‌كند.

و در نهایت نگاهي به روابط دو كشور ايران و عمان نشان مي‌دهد اين دو كشور علاوه بر روابط تاريخي و جغرافيايي ريشه دار، به گونه‌اي همگرايي‌هاي متعددي را شاهد بوده‌اند كه در برجسته ترين آنها پيش از انقلاب، سربازان ايراني به سلطان عمان در سركوب شورش كمك كردند و پس از انقلاب هم عمان تنها كشور خليج فارس بود كه روابط خوبي با ايران در طول 8 ‌سال جنگ تحميلي داشته است ؛ اين همگرايي و آمادگي دائمي دو كشور براي توسعه همكاري هاي سياسي، اقتصادي، نظامي و فرهنگي باعث شده تا جمهوري اسلامي ايران و عمان در سال‌هاي اخير به جستجوي بهترين راه‌هاي همكاري متقابل به منظور حفظ امنيت منطقه‌اي و بين‌المللي بپردازند.

از سوي ديگر، همجواري و اعتماد متقابل و تسلط دو كشور بر تنگه هرمز مهمترين آب راه انرژي جهان باعث شده تا روابط سياسي جمهوري اسلامي ايران و عمان در منطقه خليج فارس روابطي راهبردي اتخاذ كنند و گزارش نهادهاي اقتصادي دو كشور نشان مي‌دهد كه اين همكاري همواره رو به پيشرفت و توسعه بوده است.

و اکنون در میان كشورهاي منطقه خليج فارس، مقامات عماني بيشترين رفت و آمد خود را به تهران دارند. سفر مقام‌هاي سياسي، اقتصادي، پارلماني، آموزشي و بازرگاني دو كشور به طور مستمر انجام مي‌شود و در سال‌هاي اخير نيز شدت بيشتري پيدا كرده كه مي‌توان به سفر رؤساي جمهور ایران و رئيس مجلس شوراي اسلامي و در مقابل سفر معاون سلطان عمان و رئيس مجلس ملي اين كشور و در نهايت سفر سلطان عمان به عنوان عالي‌ترين سطح سفرهاي مقامات دو كشور اشاره كرد.

در بررسي سير تاريخ روابط ایران و عمان به عواملي دست مي يابيم که به صورت پايدار در روند روابط نقش آفرين بوده اند که مهمترين اين عوامل سه عامل جغرافيايي، فرهنگي و روانشناختي مي باشد. در زمينه عامل جغرافيايي بايد گفت که "همسايگي"، يک عنصر جاودانه و عميقا موثر بر تعامل هاي ايران و عمان بوده است و تنگه استراتژيک هرمز بيش از آن که جداکننده دو سرزمين باشد، عامل وصل و تقريب دو کشور بوده است ، اين تنگه در تامين منافع مشترک دو کشور و همکاري هاي منطقه اي و بين المللي ايران و عمان از نقش درجه اولی برخوردار است.

به شهادت منابع باستانشناسي، اين آبراه در مقاطع مختلف تاريخي براي تبادل هاي اقتصادي مورد استفاده اقوام گوناگون بوده است، ليکن در قرن بيستم به دليل ارتباط روافزون نقش منابع انرژي منطقه در حيات اقتصاد جهاني و همچنين اقتصاد ملي کشورهاي منطقه، آبراه فوق از اهميتي استراتژيک و نقشي بي بديل برخوردار شده است.

به همين دليل و با توجه به قرار داشتن بيش از 70 درصد ذخاير و منابع انرژي فسيلي جهان در منطقه خليج فارس، تامين امنيت خطوط کشتيراني در تنگه هرمز، همواره يکي از دغدغه هاي اصلي دولتمردان ايران و عمان بوده و مي باشد. بنابراين عنصر تغيير ناپذير جغرافيا و اهميت هميشگي تنگه هرمز و الزام اصولي و بين المللي دو کشور در تامين امنيت آن از مولفه هاي پايداري است که در تقويت و توسعه روابط ايران و عمان نقش دارد.

قرار گرفتن عمان در کنار اقيانوس هند و برخورداري از بندر ترانزيتي سلاله به عنوان يکي از يازده بندر بزرگ ترانزيتي جهان از يک طرف و عبور بزرگراه آسيايي از سرزمين جمهوري اسلامي ايران و موقعيت ايران در کريدور اقتصادي شمال-جنوب از طرف ديگر، سبب شده است که افق هاي جديدي در توسعه روابط و همکاري هاي دوجانبه و منطقه اي گشوده شود وپيوستن عمان به کريدور شمال-جنوب طليعه عصر جديد این همکاري ها است.

عامل پايدار ديگري که همواره بر روابط دو کشور تاثير گذار بوده، عامل فرهنگي است. مراودت هاي مردم ايران و عمان در تاريخ مشابهت هاي قابل توجهي در آداب و سنن آنان پديد آورده است که اين امر در مناطق همجوار دو کشور بيشتر نمايان است.

 کشور عمان در راستای همکاری با شورای همکاری خلیج فارس، موقعیت کلیدی آن در کریدور شمال جنوب، سرعت در توسعه زیر ساختهای لازم در امر تجارت و همچنين روابط مثبت سياسي بين  دو کشور مي تواند مبداء مهمی برای ارسال کالا و خدمات کشورمان به بازار کشورهای عربی محسوب می گردد./ پ ب ن پ / 102

تهیه و تنظیم : سید رضا قندیلی