مقاله – پايگاه اطلاع رساني و خبري نمايشگاههاي ايران ؛

درهر صورت براي جذب و جلب كالاهاي ترانزيتي بيشتر، مناطق ويژه اقتصادي بندري در مبادي ورودي، ازجمله خرمشهر، بوشهر، انزلي، شهيد رجايي و بندراميرآباد محل مناسبي براي سرمايه گذاري است تا با فعال كردن هرچه بيشتر اين بنادر ياد شده حركت كنيم، چرا كه تمام اين بنادر به گونه اي هستند كه با در نظر گرفتن كريدورهاي شمال – جنوب و راهگذار شرق – غرب نقش حياتي در افزايش حجم كالاهاي ترانزيتي از خاك ايران ايفا خواهند كرد ودر صورت تجهيز اين بنادر قادر خواهيم بود انتقال كالا از كشور هند به كشورهاي آسياي ميانه و از آسيا به اروپا سرعت بخشيم و اگر بتوانيم در راستاي جذب كالاهاي ترانزيتي از طريق اين بنادر فوق الذكر فراهم كنيم، از يك سومي توانيم گردش كاري اين بنادررا كه در نهايت باعث اشتغالزايي افراد ودرآمدزايي سازمانهاي ذيربط مستقر در اين بنادر مي شود افزايش دهيم و از سوي ديگر مي توانيم با توان جذب بالاي كالاهاي ترانزيتي و ارايه خدمات ارزان هر ساله به حجم كالاهاي ترانزيتي جذب شده از سوي اين بنادر و مناطق بيفزاييم. اكنون كه بنا به گفته رئيس كل گمرك جمهوري اسلامي ايران در دومين همايش صادرات در تبريز، كشورمان بر اساس آمار در بين كشورهاي جهان دومين كشور بزرگ ترانزيتي جهان محسوب مي شود، چرا با فراهم كردن شرايط لازم و ارايه تسهيلات مناسب، اين آمار بالقوه را بالفعل تبديل نكنيم و با تجهيز بنادرو مناطق ويژه واقتصادي كشور به فكر افزايش حجم كالاهاي ترانزيتي نباشيم. بنابراين بايد از مرزهاي گشترده دريايي و زميني كشورمان كه در جنوب و شمال مي تواند به عنوان پلي براي داد و ستد و حمل و نقل باشد، بهره لازم را ببريم. همچنين از حمل و نقل ريلي كه باعث اتصال كشورهاي مختلف از مسير ايران به همديگر است نيز نهايت استفاده را ببريم. به عنوان مثال از طريق خز آهن رازي به تركيه و اروپا، جلفا به آذربايجان، ميرجاوه به پاكستان، سرخس به تركمنستان و خط آهن منتهي به بندر تركمن به درياي خزر مي توانيم به افزايش حجم ترانزيت كالا از مسير ايران بينديشيم. در حالي كه كمتر كشوري به لحاظ دريايي ، زميني ، ريلي و حتي هوايي مانند ايران داراي موقعيت ممتازي است، مي توانيم با استفاده از امتيازات حساس و ويژه كشورمان دراين زمينه به پيشرفتهاي قابل توجهي برسيم و به عنوان حلقه اتصال اروپا به آسيا باشيم. ولي علي رغم تمام اين امتيازات ، بايستي راههاي افزايش ترانزيت كالا از مسير ايران زا باز شناسيم و با بررسي نقاط ضعف و آشنايي با نقاط قوت كشورمان به جلب و جذب بيشتر كالاهاي ترانزيتي از مسير ايران اقدام كنيم.در اين زمينه عواملي كه مي تواند به افزايش حجم كالاهاي ترانزيتي از خاك ايران منجر شود شامل موارد زير است كه به اختصار مي آيد:

ارايه امكانات و تسهيلات لازم به ترانزيت كنندگان بسياري از كارشناسان داخلي و خارجي دراين خصوص متفق القول هستند كه از مسير ايران كوتاه ترين و ارزانترين مسير براي عبور كالاها است و ترانزيت كنندگان قادرنددر سريعترين زمان ممكن و با حداقل هزينه كالاهايشان را از خاك ايران انتقال دهند ، البته به شرطي كه امكانات و تسهيلات لازم فراهم شود. همين دو مزيت سبب شده كه در سالهاي اخير ميزان كالاهاي ترانزيتي از خاك ايران به رقم قابل توجهي افزايش يابد و سالانه به طور متوسط به حدود 4ميليون تن برسد. اما علي رغم مزيتهاي فراواني كه كشورمان به صورت بالقوه در زمينه ترانزيت ارزان و سريع كالا دارد. به دلايل گوناگون تا كنون نتوانسته ايم به طور مطلوب از آن بهره لازم را ببريم. ازجمله دلايلي كه باعث مي شود نتوانيم به طور چشمگيري از مزيتها ي ترانزيتي كشورمان بهره مند شويم نبود يك ناوگان حمل كالا بيش از اين افزايش نيابد. در برخي مواقع كه تقاضاي ترانزيت كالا از خاك ايران روبه فزوني مي رفت،‌علي رغم ميل باطني، به دليل ظرفيت اندك ناوگان حمل و نقل براي انتقال كالاها نتوانستيم از اين موقعيت پيش آمده استفاده كنيم و درنهايت صاحبان كالاهاي ترانزيتي به دليل طولاني شدن زمان انتقال كالا مسير ديگري را به غير از مسير ايران كه طولاني تر و از لحاظ هزينه بالاتر بود، انتخاب كردند و ما به يك سقف مشخص كه ناوگان حمل و نقل كشورمان جوابگو بود ،اكتفا كرديم. به همين دليل ضروري است امكانات حمل و نقلي كشورمان براي ترانزيت كالا مورد توجه قرار گيرد تا از اين طريق به هدف موردنظر براي افزايش حجم كالاهاي ترانزيتي از خاك ايران دست يابيم. داشتن مسير ارزان ، كاهش هزينه ترانزيت كالا از خاك ايران و ارايه تسهيلات لازم به ترانزيت كنندگان كالا در داخل كشورمان تماما از دلايل موثر در افزايش ترانزيت كالا از مسير ايران است اما عمده ترين آن داشتن سيستم حمل و نقل كارا و مطلوب و به تعداد فراوان است تا در انتقال كالا از خاك ايران خللي ايجاد نشود.داشتن امكانات حمل و نقلي براي انتقال كالاهاي فسادپذير علاوه بر تجهيز سيستم حمل و نقل ريلي، زميني و دريايي براي ترانزيت سريع كالا از خاك ايران، بايستي امكانات حمل و نقلي كشورمان درحدي قرار گيرد تا براي انتقال كالاهاي فسادپذير مشكلي احساس نشود. براساس آمار اعلام شده از سوي گمرك هرچند كه ترانزيت كالا از خاك ايران در سالهاي اخير افزايش چشمگيري داشته است، اما علي رغم اينكه دراين مدت ترانزيت ديگر كالاها ازجمله سوخت و خودرو از خاك ايران افزايش يافته ولي ترانزيت مواد غذايي با كاهش مواجه بوده است كه به دليل عمده آن نيز نبود امكانات حمل و نقلي مناسب براي ترانزيت كالاهاي فسادپذير مي باشد. با كمي توجه به بازار كشورهاي همسايه ازجمله كشورهاي آسياي ميانه و قفقاز درمي يابيم كه درصورت فراهم كردن شرايط لازم براي ترانزيت اين گونه كالاها قادريم ميزان ترانزيت كالا از خاك ايران را به طور قابل ملاحظه اي افزايش دهيم. از آنجائيكه براي انتقال مواد غذايي و محصولات فسادپذير و ديگر كالاهايي كه بايد به سرعت از مسير ايران انتقال يابند، داشتن كانتينرهاي يخچالدار و مجهز به سيستم سرمايشي ضروري است بايد تلاش كرد تا با فراهم كردن اين امكانات كالاهاي فوق الذكر در سريعترين زمان ممكن از مسير ايران انتقال يابد.

دراين زمينه حال كه دست اندركاران اقتصادي كشور به دليل اهميت ترانزيت در بعد داخلي و بين المللي تلاش بسياري در جهت افزايش ترانزيت داشته اند، بايد ترتيبي بتوانند مواد غذايي را نيز همانند ديگر كالاها از مسير ايران ترانزيت كنند، چرا كه دراين صورت حجم كالاهاي ترانزيتي از خاك كشورمان به طور قطع بيش از ميزان حال حاضر خواهد بود./ ت پ /